على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

829

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ز وى بدى . تخطيط ( taxtit ) م . ع . اندك خوردن . و مخطط بافتن . و خطدار كردن چيزى را . تخطيم ( taxtim ) م . ع . خطمته بالخطام : مهار در بينى وى كرد . تخطئه ( taxtee ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خطا گرفتن در كار كسى و نسبت خطا به كسى دادن . تخظية ( taxzeyat ) م . ع . ستبر و درشت گردانيدن يق خظا الله تخظية . تخفج ( taxaffoj ) م . ع . ميل كردن . تخفر ( taxaffor ) م . ع . سخت شرمگين شدن . و تخفر به : پناه خواست از وى و بدرقه خواست و بدرقه و نگاهبان شد او را و نگاهداشت . تخفر ( taxaffor ) ا ع . شرم سخت . تخفس ( taxaffos ) م . ع . بر زمين افتادن و بر پهلو خفتن . تخفف ( taxaffof ) م . ع . موزه پوشيدن . تخفى ( taxaffi ) م . ع . تخفى الشيئ : نهان و پوشيده گرديد آن چيز . تخفية ( taxfeyat ) م . ع . پوشيده و پنهان كردن . تخفير ( taxfir ) م . ع . بدرقه و نگاهبان شدن كسى را . و خجل كردن . تخفيس ( taxfis ) م . ع آب ريختن در شراب . تخفيش ( taxfic ) م . ع . خفشه تخفيشا : ويران كرد آن را . و خفش فلانا : بر زمين افگند فلان را و پا سپر كرد . و خفش البدن : ضعيف شد بدن . و خفش بالارض : به زمين چسبيد . تخفيض ( taxfiz ) م . ع . خفض القول يا فلان : آهسته بگو اى فلان . و خفض الامر عليك : آسان و سبك كن آن كار را بر خود . و خفض رأس البعير : كشيد سر شتر را به زمين تا سوار شود بر آن . تخفيف ( taxfif ) م . ع . سبك كردن . تخفيف ( taxfif ) ا . پ - مأخوذ از تازى - سبكى و سبك كردگى و ملايمت و تسكين . و كمى و كم كردگى و كاستگى . و معافى . و اختصار كلمه براى سهولت تلفظ و برداشتن تشديد و تنوين از آن . و تخفيف دادن : آرام دادن . و كم كردن و كاستن . تخفيفه ( taxfife ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عمامهء كوچكى كه در هنگام خوابيدن و يا در رفتن بيت الخلا بر سر مىگذارند . تخقين ( taxqin ) م . ع . خقنه القوم : پادشاه و سردار خود كردند او را مردم . تخكلوز ( taxkaluz ) و تخكلول ( taxkalul ) و تخكلون ( taxkalun ) و تخكله ( taxkale ) ا . پ . پوست كلفت . مر . نخكله . تخگم ( taxgam ) ا . پ . خانهء تابستانى . و ا خ . نام ولايتى در تركستان . تخلج ( taxalloj ) م . ع . جنبيدن و لرزيدن . و تخلج المفلوج فى مشيه‌اى تفكك و تمايل . تخلخل ( taxalxol ) م . ع . تخلخل تخلخلا - ضد تكاثف . و خلخلت المراة الخلخال : خلخال كرد در پاى آن زن فتخلخلت للمطاوع : پس خلخال در پاى كرده شد . تخلخل ( taxalxol ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدا بودن ذرات چيزى از هم ديگر - ضد تكاثف . تخلس ( taxallos ) م . ع . ربودن . تخلص ( taxallos ) م . ع . رهائى يافتن . تخلص ( taxallos ) ا . پ . نامى كه شاعر براى خود مقرر كند و بدان مشهور گردد مانند فردوسى و سعدى و حافظ و جز آنها . و هر بيتى كه شاعر تخلص خود را در آن آورد . و تخلص كردن : ذكر نمودن شاعر تخلص خود را در شعر . تخلع ( taxallo ' ) م . ع . تخلع فى الشراب : منهمك شد در نوشيدن شراب و لازم گرفت آن را . و تخلع فى المشى : فراخ رفت و پاها را در رفتار از هم جدا نهاد . تخلف ( taxallof ) م . ع . تخلف عنه : سپس ماند از وى . تخلف ( taxallof ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - در عقب‌ماندگى . و درنگى و توقف . و خلف و خلاف وعده و عهد و پيمان . تخلق ( taxalloq ) م . ع . خلوق بر خويشتن كردن و خوى كسى گرفتن . و تخلق الافك دروغ بر بافت . و تخلق به غير خلقه اى تكلفه . تخلل ( taxallol ) م . ع . خلال كردن دندان . و انگشتان در ميان يكديگر آوردن در وضو . و در آمدن در ميان مردم . و تخلل الشيئ : سپرى شد . و تخلل المطر : بيكى از جاى مخصوص باريد باران . و تخلل القوم : در آمد در حوالى قوم . و تخلل . الرطب : جست رطب را در ميان شاخه‌ها و تخلله : سوراخ نافذ كرد در آن . و تخلله بالرمح : زد آن را پياپى به نيزه . تخله ( taxle ) ا . پ . جفت كفش و نعلين و عصا . و تراشه و خرده و ريزهء از هر چيز . تخلى ( taxalli ) م . ع . تخلى منه و عنه : گذاشت آن را و خالى شد از آن . تخلىء ( texli ' ) و ( taxli ' ) ا . ع . دنيا . و آب و طعام . تخلية ( taxeylat ) م . ع . خلى الامر : گذاشت كار را . و خلى سبيله : رها كرد او را . و خليت عنه : فارغ و خالى شدم از وى . المثل عبد خلى فى يديه اى